Bệnh cao huyết áp nên ăn gì, tránh gì?

Thứ Hai 22/08/2016.

Bệnh cao huyết áp nên ăn gì để ổn định huyết áp, ngăn ngừa biến chứng tim mạch là kiến thức cần thiết cho mọi bệnh nhân huyết áp cao, đặc biệt, cao huyết áp là một bệnh nguy hiểm, thường gặp ở người cao tuổi. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến cao huyết áp mà chế độ dinh dưỡng, ăn uống là một trong số đó. Có những loại thực phẩm có hại cho huyết áp, nhưng cũng có những loại được bác sỹ khuyên bệnh nhân cao huyết áp nên ăn.

Vậy bạn đã biết rõ, bệnh cao huyết áp kiêng gì, và cao huyết áp nên ăn gì chưa?

1. Huyết áp cao kiêng ăn gì để tốt cho sức khỏe?

Huyết áp cao kiêng ăn thức ăn nhiều dầu, mỡ: Đặc biệt là đồ chiên, rán từ mỡ động vật. Trong dầu, mỡ động vật có chứa nhiều cholesterol và axit béo bão hòa (trừ mỡ cá và một số loại chim. Ở một mức độ nào đó, đây sẽ là protein có lợi cho sức khỏe. Nhưng phần lớn chúng ta đang nạp quá nhiều chất béo vào cơ thể, khiến lượng cholesterol cao quá mức cần thiết, dẫn đến nguy cơ mỡ máu cao. Mỡ máu khiến lòng mạch bị xơ vữa, không những cản trở dòng máu mà còn khiến các sợi huyết fibrin dính vào tạo thành cục máu đông. Nghiên cứu chứng minh rằng, những người bị béo phì, mỡ máu có tỉ lệ cao huyết áp cao hơn người bình thường.

– Huyết áp cao kiêng ăn đồ ăn chứa nhiều muối: Đặc biệt là thức ăn nhanh. Muối chứa ion natri có tác dụng điều hòa thể dịch cơ thể. Tuy nhiên khi ăn quá nhiều muối, não bộ sẽ nhận được tín hiệu là bạn đang “khát”, do đó điều tiết thể dịch trong cơ thể nhiều hơn bình thường. Nước bị tích trong lòng mạch khiến cho thể tích máu tăng lên, quá trình lưu thông gặp khó khăn vì áp lực lên thành mạch quá lớn.

huyet-ap-cao-kieng-gi-1 (1)

Ảnh: Đồ ăn nhanh là “kẻ thù” số 1 của cao huyết áp

Huyết áp cao kiêng ăn các món ăn từ thịt gà, thịt chó, thịt bê…: Các loại thịt đỏ được khuyên là không nên dùng chế biến món ăn cho người cao huyết áp. Hàm lượng dinh dưỡng quá cao trong các loại thịt này sẽ các tác dụng ngược, thúc đẩy quá trình cao huyết áp nhanh hơn.

– Huyết áp cao kiêng ăn đồ uống có cồn như rượu, bia: Cồn trong rượu, bia là chất kích thích kiến cho tinh thần sảng khoái, hưng phấn. Nhưng kết quả của sự hưng phấn này là tim đập nhanh, máu bơm đi liên tục, nguy cơ xơ vữa động mạch và cao huyết áp lớn. Trà đặc, mà đặc biệt là hồng trà cũng có tác động tương tự, còn khiến cho người bệnh mất ngủ, tâm lý bất an.

Huyết áp cao kiêng ăn nước ngọt có ga: Nước ngọt khiến cơ thể nhanh khát và uống nhiều, uống nhiều làm cho cơ thể dễ béo nên nước ngọt không tốt cho bệnh nhân huyết áp cao.

Hạn chế khiến cơ thể căng thẳng mệt mỏi

– Duy trì cân nặng, không để cho cơ thể thừa cân

2. Bệnh cao huyết áp nên ăn gì là tốt nhât?

Bệnh cao huyết áp nên ăn nhiều rau xanh, hoa quả chín. Không những tốt cho hệ tiêu hóa, rau xanh còn chứa nhiều chất xơ có tác dụng thấm hút nước, khiến cho lòng mạch thông thoáng. Ăn rau luộc thay vì rau xào, điển hình như rau muống, cải cúc, cần tây, cà chua, cà rốt, hành tây, nấm hương,…

Với hoa quả, người cao huyết áp nên ăn trực tiếp hoặc xay thành nước mà người huyết áp cao nên uống để cải thiện tình trạng huyết áp không ổn định như chuối, táo, bưởi, sữa đậu nành…

Bệnh cao huyết áp nên uống nhiều nước lọc, những loại nước người huyết áp cao nên uống bổ xung cần hỏi ý kiến bác sĩ dinh dưỡng để đưa ra lựa chọn tốt nhất cho bản thân.

huyet-ap-cao-kieng-gi-2 (1)

Tập dưỡng sinh rất thích hợp với người cao tuổi bị cao huyết áp

Song song với chế độ dinh dưỡng khoa học, cũng cần chú ý đến lối sống lành mạnh. Kể cả không bị cao huyết áp, chúng ta cũng nên tập thể dục mỗi ngày, người cao huyết áp có thể tập nhẹ nhàng trong 30 phút với các bộ môn như đạp xe, chạy bộ, bơi lội… Ngủ đủ giấc, đảm bảo 7- 8 tiếng/ngày cho cơ thể nghỉ ngơi và phục hồi, tránh các cuộc cãi vã, căng thẳng stress. Giao lưu nhiều hơn với mọi người để giải tỏa căng thẳng cũng như tìm thấy niềm vui trong cuộc sống. Cao huyết áp nên ăn nhiều trái cây tươi và hạn chế thức ăn nhiều chất béo

3. Chế độ ăn DASH – bệnh nhân cao huyết áp nên ăn.

DASH là viết tắt của chế độ ăn ngăn ngừa cao huyết áp (Dietary Approches to Stop Hypertension), là chế độ ăn uống cân đối đã được các bác sĩ gia đình tin tưởng và đề xuất cho bệnh nhân. Chế độ ăn DASH này tuân thủ theo các nguyên tắc như sau:

– Nhiều trái cây, rau củ, sữa và các chế phẩm từ sữa không béo hoặc hàm lượng béo thấp.

– Ít muối, chất béo bão hoà, cholestorol và các chất béo khác

– Thực đơn cũng bao gồm ngũ cốc nguyên hạt, cá, thịt gia cầm và các loại hạt

– Giàu kali, magie, canxi, protein và chất xơ.

– Hạn chế lượng thịt đỏ, đồ ngọt, các thực phẩm có chứa đường.

Chế độ ăn uống DASH mang lại lợi ích gì cho sức khoẻ?

Trong thực đơn có quá nhiều natri (muối) có thể gây ra hậu quả là bạn mắc huyết áp cao hay còn gọi là bệnh tăng huyết áp. Muối thường có sẵn trong các thực phẩm tự nhiên, và một phần được cho thêm vào trong quá trình chế biến thức ăn hàng ngày.  Bằng cách giảm lượng muối trong bữa ăn hàng ngày xuống dưới 2300 mg/ngày, chế độ ăn DASH giúp bạn giảm huyết áp và ngăn ngừa bệnh tăng huyết áp.

Đối với các loại trái cây, rau củ, ngũ cốc nguyên hạt được khuyên áp dụng trong chế độ ăn uống DASH thì chế độ này còn cung cấp nhiều yếu tố khác rất tốt cho sức khỏe, chẳng hạn như beta-carotene, lycopene  và isoflavone giúp bảo vệ cơ thể chống lại các yếu tố gây bệnh nguy hiểm như như ung thư, đột quỵ, loãng xương và bệnh tiểu đường, giảm bớt nguy cơ mắc bệnh liên quan tới tim mạch.

Chế độ DASH có thể giúp giảm chỉ số huyết áp cao của bạn ngay sau 2 tuần áp dụng đúng. Tuy nhiên, khi huyết áp giảm bạn không nên tùy tiện giảm hay ngừng thuốc điều trị mà nên hỏi ý kiến bác sĩ.

DASH – cần thức ăn nào?

Bạn không cần phải mua bất kỳ loại thuốc hay thực phẩm đặc biệt nào, cũng như bạn không cần phải tuân theo công thức nấu ăn nhất định nào. Lượng calo hấp thụ trong chế độ DASH là 2000 calo/ngày từ nhiều loại thức phẩm khác nhau.

Loại thực phẩm

Hàm lượng muối

½ thìa muối

1150 mg

¼ thìa muối

575 mg

1 thìa muối

2300 mg

1 bánh hambuger loại thường

600 mg

1 cái xúc xích

460 mg

2 ounces phô mai đã qua chế biến (1 ounces ~ 30g)

600 mg

1 bánh pizza với thịt và rau quả

982 mg

1 thìa nước tương

900 mg

8 ounces khoai tây chiên cỡ thường 1192 mg

Thực đơn DASH

– Các loại ngũ cốc nguyên hạt (6-8 phần ăn một ngày)

– Sữa và các chế phẩm từ sữa ít béo hoặc không béo (2-3 phần ăn một ngày)

– Rau quả (4-5 phần ăn một ngày).

– Thịt nạc, thịt gia cầm và cá (6 hoặc ít hơn 6 phần một ngày).

– Trái cây (4-5 phần ăn một ngày).

– Các loại hạt và các loại đậu (4-5 phần ăn mỗi tuần).

– Đồ ngọt, ưu tiên loại ít béo hoặc không béo (5 hoặc ít hơn một tuần).

– Chất béo và các loại dầu (2-3 phần ăn một ngày).

– Natri (muối) (không quá 2300 mg một ngày).

Người bị cao huyết áp có nên uống thuốc không?

Bệnh nào cũng sẽ cần thuốc để điều trị, chỉ có điều là dùng thuốc gì, liều lượng ra sao và quy tắc thế nào mà thôi. Với người bệnh cao huyết áp, trước tiên cần đến thăm khám với bác sỹ để nắm được tình trạng bệnh và nghe lời khuyên, chỉ định thuốc từ người có chuyên môn. Thường thì người bệnh cao huyết áp nên sử dụng những thuốc có tác dụng hạ huyết áp từ Tây y để huyết áp nhanh chóng ổn định, tránh lên cao quá mức không kiểm soát được sẽ gây ra tai biến. Ngoài ra, có thể sử dụng thêm các sản phẩm Đông dược để hỗ trợ quá trình cũng như ổn định huyết áp.

huyet-ap-cao-kieng-gi-3 (2)

Ảnh: Có thể kết hợp Đông – Tây y trong điều trị cao huyết áp

Địa long, Nattokinase, Hòe hoa và các thảo dược từ bài thuốc Giáng áp hợp tễ rất nổi tiếng trong Đông y về điều trị cao huyết áp. Không những giúp phá tan các cục máu đông – nguyên nhân chính gây ra cao huyết áp, sự kết hợp của các loại thảo dược trên còn giúp giãn cơ trơn thành mạch, tăng cường tính đàn hồi và độ bền của thành mạch, thúc đẩy quá trình lưu thông máu được suôn sẻ. Đồng thời, các nguy cơ tai biến cũng được hạn chế. Trong tác động hạ huyết áp, Đông y sẽ không nhanh bằng Tây y nhưng lại có một ưu điểm vượt trội là không gây ra tác dụng phụ cũng như nhờn thuốc nếu sử dụng lâu dài, có thể điều hòa huyết áp ở mức độ an toàn. Bởi vậy, ngoại trừ những lúc huyết áp tăng cao đột ngột, người bệnh hoàn toàn có thể dùng Đông y thường xuyên để hỗ trợ ổn định huyết áp lâu dài.

  • Cẩm nang cho người bệnh

  • Hỏi đáp chuyên gia

    • GS Phạm Gia Khải GS Phạm Gia Khải Nguyên Viện trưởng Viện tim mạch Việt Nam, Chủ tịch hội tim mạch Việt Nam
      TS. BS Nguyễn Thị Vân Anh TS. BS Nguyễn Thị Vân Anh Nguyên trưởng khoa Nội bệnh viện Y học cổ truyền Trung Ương
    • Dạ cho em hỏi vì sao ở người già huyết áp cao hay dễ bị xuất ...

      Chào bạn. Tăng huyết áp làm cho mạch máu luôn phải chịu​ một​ ​tác động  lớn nên dễ ...  Chi tiết
    • Thưa giáo sư em tên Hà là nữ năm nay em 48 tuổi . Hè 2016 ...

      Chào bạn. Huyết áp tâm thu của bạn không cao nhưng huyết áp tâm trương lại ...  Chi tiết
    • cho em hỏi vì sao không dùng hòe trong trường hợp nghẽn mạch và máu có ...

      Chào bạn. ​Hòe hoa có tác dụng cầm máu,  cầm máu ở các bệnh như ho ra ...  Chi tiết